Ορεινή Σιθωνία: Ένα καλά κρυμμένο μυστικό.

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

Μπορεί να επισκέπτομαι τη Χαλκιδική όσο συχνότερα μπορώ, εδώ και δεκαετίες, με διάφορα μέσα αλλά είναι η ορεινή Σιθωνία που συνεχίζει να με «καλεί» ξανά και ξανά με μοτοσυκλέτα. Και όταν φεύγω μακρυά της έχω πάντα την ίδια αίσθηση. Οτι κάποια στιγμή θα έπρεπε να το μοιραστώ και με άλλους…

Να λοιπόν που ήρθε η ώρα, ένα άρθρο! Είναι γραμμένο για να παρακινήσει όσο γίνεται περισσότερο κόσμο ν’ ανέβει τον Ιταμο σαν εναλλακτική μίας καλοκαιρινής ρουτίνας σε κάποια από τις άπειρες παραλίες της μεσαίας χερσονήσου της Χαλκιδικής; Oxι, βέβαια. Αυτό το υπέροχο βουνό, το Δραγουδέλι (ή Ντραγκουντέλι ή Ντραγκντέλς όπως οι ντόπιοι αναφέρονται σ’αυτό) δεν είναι καλή ιδέα να δεχτεί ορδές τουριστών, ανάλογες μ’αυτές που έχουν κατακλύσει τις παραλίες της. Οι επιπτώσεις δεν θα ήταν ελέγξιμες, ίσως, Θέλει  σεβασμό η επίσκεψη εδώ, όπως και σε κάθε βουνό. Οι ισορροπίες είναι εύθραστες και η έντονη ανθρώπινη παρουσία είναι ο μεγαλύτερος κίδυνος. Οσο λιγότερο αποτύπωμα αφήσουμε τόσο το καλύτερο. Οσο λιγότερο θόρυβο κάνουμε τόσο το καλύτερο. Οσο για σκουπίδια, αυτονόητο είναι ότι δεν αφήνουμε τίποτα πίσω μας. Κι αν βρούμε κάποιο ξεχασμένο απομεινάρι το μαζεύουμε. Το ίδιο που θα κάναμε και στο σπίτι μας, δηλαδή…

Η πρόσβαση στον ορεινό όγκο της Σιθωνίας είναι πολύ εύκολη. Η ανάγκη για την πυροπροστασία του καταπράσινου βουνού οδήγησε από πολύ νωρίς σε διάνοιξη δρόμων ικανών να οδηγήσει τον επισκέπτη από πολλά σημεία εισόδου, είτε από βόρεια είτε από νότια. Αν θεωρήσουμε τη Νικήτη το βορειότερο άκρο της χερσονήσου είναι καλή ιδέα να μπείτε από τους μικρούς αμμουδερούς δασικούς που ξεκινούν αμέσως μετά τη διασταύρωση για Μαρμαρά. Με λίγη προσοχή σε κάποια τσομπανόσκυλα που ασκούν το καθήκον τους με υπέρμετρο ζήλο τα σχεδόν άσπρα (από το ασβεστολιθικό υλικό, το ίδιο με τους χαρακτηριστικούς βράχους που συναντάμε σε όλο το δεύτερο πόδι της Χαλκιδικής) δεν θα συναντήσετε κάποια δυσκολία όσο οι ταχύτητες είναι του τύπου «περιήγηση, για να βλέπουμε κιόλας». Γενικά, δεν είναι καλή ιδέα να «πριζωθεί» κανείς. Εχει τόσα πολλά να δει που είναι κρίμα να τα χάσει. Εναλλακτικά, άλλη είσοδος είναι μόλις στρίψεις για Μαρμαρά στον μεγάλο δασικό που έχει κατασκευαστεί πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για διάνοιξη του πρώτου δασικού που είχε διανοιχτεί μετά τη πυρκαγιά στα μέσα της δεκαετίας του 1940, η ξήλευση του καμμένου δάσους τότε είχε συνεχιστεί μέχρι και το 1951-2. Μία άλλη καλή ιδέα είναι η είσοδος 100 μέτρα μετά την είσοδο της Βουρβουρού, στο δρόμο για Σάρτη.

Μικρές ταμπέλες ειδοποιούν για Ασκαμνιά, Λιβάδι και σε βάζουν σε μικρό χωματόδρομο με κοκκινόχωμα και νεροφαγώματα που ανηφορίζουν με λογικές κλίσεις μέχρι το διάσελο. Ανάλογα με την εποχή οι δασικοί ποικίλουν στην κατάστασή τους. Κάθε Ιούνιο γίνεται διάνοιξη των κύριων δασικών με βαριά μηχανήματα που μάλιστα τα συναντάς στη μέση περίπου της διαδρομής των 39 χλμ του …Sithonia crossing. Αν αρκεστείς σ’αυτά βέβαια θα χάσεις τις εκπλήξεις που κρύβουν οι άπειρες επιλογές που απλόχερα δίνουν οι μικροί χωματόδρομοι που κατηφορίζουν είτε ανατολικά (προς Συκιά, Σάρτη βλέποντας τον Σιγγιτικό κόλπο και τον φαντασμαγορικό Αθωνα) είτε δυτικά προς τον Τορωναίο. Για άλλη μία φορά, όπως και πριν 40 χρόνια που πρωτοανέβηκα εκεί με ένα δίχρονο Suzuki SLK50 (!) στόχος μου ήταν το Πυροφυλάκιο, στη «βίγλα» του Ιταμου. Η θέα από εκεί απλά δεν περιγράφεται…

Το ανέβασμα στο διάσελο έρχεται γρήγορα και ανώδυνα, εκτός αν είσαι με …mountain  οπότε είναι μάλλον προτιμότερο να το περπατήσεις. Αλλωστε ενδιάμεσα έχει πολλά σκιερά σημεία και τη μέρα που διαλέξαμε αρχές Αυγούστου -με ένα φρέσκο μελτέμι να μας κρατάει δροσερούς- μας φάνηκε η πιο κατάλληλη. Η θέα του Διάπορου και των 8 μικρότερων νησιών γύρω του από τις παλιές αντιπυρικές ζώνες είναι ανάλογη με αυτή από ένα αεροπλάνο! Η συνέχεια για το Λιβάδι είναι πάνω στο διάσελο και η εναλλαγή από πεύκο σε κουμαριές και πλατάνια είναι αδιάκοπη. Η συνύπαρξή τους σε πολλά σημεια δίνει ένα αποτέλεσμα εκληκτικό και δημιουργεί ένα μικροκλίμα απαραίτητο για να παραχθεί το διάσημο μέλι της Σιθωνίας! Μικρές και μεγαλύτερες συστάδες κυψελών διάσπαρτες παντού, ένα οργανωμένο χάος, η Νικήτη και ο μελισσοκομικός συνεταιρισμός της άλλωστε είναι η μεγαλύτερη παραγωγός μελιού στην Ευρώπη, στοιχείο που δεν είναι και πολύ γνωστό!

Φτάνοντας στη περιοχή Λιβάδι καταλαβαίνεις από πού πήρε το όνομά της η τοποθεσία. Αν έδινες σε ένα ζωγράφο παραγγελία να φιλοτεχνήσει ένα λιβάδι από μία φωτογραφία, η πλέον κατάλληλη θα έπρεπε να ήταν από κει… Εκκλησάκι, μία δεξαμενή νερού, ένας χώρος για αναψυχή, το άσπρο χώμα, το πράσινο γρασίδι  που φέτος λόγω των βροχών κράτησε μέχρι και τον Αύγουστο, οι βράχοι με τα διάφορα σχήματα σαν γλυπτά, όργιο με πεύκα, συστάδες με κουκουναριές και κουμαριές και λίγο μετά μία …λεωφόρος με μαύρη υπεραιωνόβια πεύκη παρεταγμένη δεξιά και αριστέρά του δασικού, σαν υποδοχή για την τελική πράξη. Ποιά είναι αυτή; Mα, ο ίταμος, το περίφημο δένδρο από το οποίο πήρε το όνομά του αυτό το βουνό και που κάποτε το συναντούσες συχνά, σήμερα όχι. Ανάρπαστο για το βαθύκόκκινο ίσιο και άψογα σχεδόν κυλινδρικό κορμό του κόντεψε να εκλείψει από την άναρχη υλοτόμηση και να εξαφανιστεί τελείως. Αυτά τα υπέροχα δένδρα με την επιστημονική ονομασία Taxus baccata και με το σκουρόχρωμο φύλλωμα, που μοιάζουν λίγο με πεύκο, λίγο με έλατο τα συναντάς μετρημένα πια και σε συγκεκριμένα σημεία, αξίζει να τα ψάξεις (ο μεγαλύτερος βρίσκεται στο νοτιο άκρο ενός μικρού λιβαδιού στο ύψος της Συκιάς περίπου) και να τα κοιτάξεις μόνο, άντε και να τα φωτογραφίσεις για να έχεις μία εικόνα να δείξεις όταν θα διηγείσαι την αρχαία ιστορία που τα συνοδεύει. Ο Ομηρος αναφέρει ότι η Αρτεμις, θεά του κυνηγιού σκότωσε με βέλη δηλητηριασμένα με καρπούς ίταμου τα παιδιά της Νιόβης.  Πράγματι, λιγότερο από μισό κιλό αρκεί για να σκοτώσει ένα άλογο αφού η τοξικότητά τους είναι πολύ υψηλή.΄Αυτά τα δένδρα που μερικά τα συναντάς κι αλλού στην Ελλάδα (Γρεβενά, Αρτεμίσιο Αρκαδίας) έχουν διάρκεια ζωής μεγάλη, 2000-3000 έτη!

Εντάξει με τη χλωρίδα, σας κάλυψα πιστεύω. Οσο για τη πανίδα  στο Ντραγκουντέλι υπάρχουν τα τυπικά θηλαστικά της Χαλκιδικής όπως ζαρκάδια, λύκοι, τσακάλια, αλεπούδες, λαγοί και αγριογούρουνα. Παλιότερα, θυμάμαι να λένε για πολλά ελάφια αλλά και λαθροκυνηγούς και πιθανότατα να έχουν απομείνει λίγα και με την απαγόρευση του κυνηγιού της εδώ και πολλά χρόνια να μεγαλώσει ο αριθμός τους σε ικανοποιητικό βαθμό. Μη περιμένετε να δείτε όμως κάποιο μπροστά σας. Εχουν πλέον καταλάβει καλά ποιός είναι ο μεγαλύτερος εχθρός τους…

Η θέση Ψαριά έχει διαμορφωθεί από το Δασαρχείο για να φιλοξενήσει επισκέπτες για λίγες ώρες, να δροσιστούν στη πηγή και να καθίσουν γύρω από ένα τραπέζι. Μία στάση εκεί επιβάλλεται, σίγουρα.

Η μικρή πινακίδα για τον προφήτη Ηλία υπονοεί αυτό που όλοι στην Ελλάδα γνωρίζουν, ότι εκεί θα είναι και η κορυφή του βουνού. Από τα 823 μέτρα το Δραγουδέλι δείχνει μικρό και λίγο πιο πέρα το Πυροφυλάκιο απ’όπου και η απόλυτη θέα της χερσονήσου της Σιθωνίας αλλά και του Ολύμπου, του Αθωνα και της Κασσάνδρας αλλά και του Πηλίου και των Σποράδων, της μισής Ελλάδας! Μία μικρή παρέα ανθρώπων σε υπηρεσία με υποδέχθηκε ζεστά. Δύο πυροσβέστες και δύο στρατιωτικοί ήταν σε επιφυλακή καθώς η μέρα είχε ανεβάσει την επικινδυνότητα στο 5 (το υψηλότερο επίπεδο) λόγω των ισχυρών μελτεμιών. Δεν είχαν περάσει ούτε 15 μέρες από τη τραγωδία στο Μάτι Αττικής…  Με αυτές τις συνθήκες η κυκλοφορία στο βουνό είχε απαγορευθεί αλλά δεν το γνώριζα ότι συμβαίνει αυτό. Οπότε και δηλωσα ότι θα πάρω κατευθείαν το δρόμο για τον Παρθενώνα, την κοντινότερη έξοδο από το βουνό. Ευγενέστατοι όλοι τους με ευχαρίστησαν για την κατανόηση, είναι πάντα ευχάριστο να βλέπεις δημόσιους λειτουργούς να κάνουν σωστά τη δουλειά τους, σε όλη την διάρκεια που έμεινα μαζί τους επιτηρούσαν με κυάλια την περιοχή. Ο ένας πυροσβέστης μάλιστα όπως μου είπε έμενε στο πυροφυλάκειο και το βράδυ ανάμεσα σε δύο υπηρεσίες. Η αγάπη για το βουνό σε κάνει υπεύθυνο και με επίγνωση της αποστολής σου. Ολοι μας οφείλουμε να το προστατεύουμε με κάθε τρόπο, άλλωστε, όχι γιατί μας ανήκει αλλά γιατί το δανειστήκαμε από τα παιδιά μας…

Ο Παρθενώνας της Χαλκιδικής είναι σίγουρα παλαιότερος από τον πολύ πιο διάσημο Αθηναιο ομώνυμό του. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Αγγελο Σμάγα οι άνθρωποι επέλεξαν να ζήσουν σ’αυτή την περιοχή εδώ και 100.000 χρόνια και μάλιστα χωρίς διακοπή! Βεβαια στην απογραφή του 1971 το χωριό δεν είχε ούτε ένα κάτοικο (είχαν ήδη σταδιακά μετοικήσει στο Ν.Μαρμαρά που απέχει μόλις 5 χλμ ο οποίος ιδρύθηκε το 1922, άλλη μία προσφυγικη πόλη που προήλθε από τη Μικρασιατική καταστροφή. Από το 1979 και μετά το χωριό αναστήθηκε από Θεσσαλονικείς λάτρεις του παραδοσιακού ύφους του χωριού, ακολούθησαν αμέσως κάποιοι ντόπιοι που επέστρεψαν και κάπως έτσι άρχισε να ξαναγυρίζει η ζωή στη παλιά Παρθενόπολη ή Παρθένι ή Παρθενίωνα ή όπως αλλιώς ονομαζόταν ανά εποχή αυτός ο υπέροχος τόπος που όποιος τον επισκέπτεται υπόσχεται στον εαυτό του να ξαναγυρίσει το συντομότερο, όπως κάνω κι εγώ τόσα χρόνια τώρα.

 

Share.

Πες μας τη γνώμη σου!